Gönguleiðir í Dalvíkurbyggð

Hér á eftir má finna leiðarlýsingar á gönguleiðum í Dalvíkurbyggð en árið 2006 voru upphafspunktar níu gönguleiða merktir, hér á eftir má finna leiðarlýsingu sjö þeirra. Ferðafélag Svarfdæla hafði umsjón með uppsetningu vegvísanna.

Fjölmargar gönguleiðir má finna í Dalvíkurbyggð og eftirfarandi leiðarlýsingar eru byggðar á lýsingum úr Árbók frá 1973 eftir Hjört Eldjárn. Kristján Eldjárn Hjartarson reynslumikill göngumaður úr Dalvíkurbyggð, tók saman og aðlagaði fyrri texta.

ATHUGIÐ: Eftirfarandi upplýsingar eru leiðarlýsingar og eru ferðamenn ávallt hvattir til að kynna sér aðstæður áður en haldið er af stað.

Kortið hér til hliðar í fullri stærð 

1. Klængshólsdalur / Holárdalur

Þetta er stutt en stórbrotin leið úr Skíðadal yfir í Hörgárdal. Gengið er frá Klængshóli í Skíðadal, fram að Holá, yfir göngubrú,  því miklu betra þykir að ganga fram dalinn hægra megin. Leiðin liggur á brattann, á 5 km spöl frá hálsinum og upp undir skarðið hækkar landið úr 400 í 1100 m hæð. Þegar komið er vel fram fyrir miðjan dal, er maður á móts við Dýjafjallshnjúk, 1445 m háan, hæsta hnjúk við utanverðan Eyjafjörð.  Þegar komið er í skarðið, sem er bæði þröngt og þunnt í eggina og í 1185 m hæð, blasir við Skriðdalurinn, kenndur við Skriðu í Hörgárdal.  Þessi leið var talsvert mikið farin af Skíðdælingum áður fyrr, og var skemmsta leið þeirra til Akureyrar, en ekki var hún farin með hesta. 

Áætluð lengd ferðar: u.þ.b 8 klukkustundir

2. Heljardalsheiði

Vegalengd: Atlastaðir Svarfaðardal – Heljardalsheiði – Kolbeinsdalur – Hálsgróf - Hólar Hjaltadal: 27 km. Mesta hæð: 860 m. Göngutími 9-11 klst.

Rudd jeppaslóð er yfir heiðina, en henni hefur ekki verið haldið við og er hún nú ófær. Lagt er upp frá Atlastöðum í Svarfaðardal og gengið er undir reglulegu Hnjótafjallinu. Framundan blasir heiðin við og liðast slóðin upp hlíðina en á vinstri hönd er falleg fossasyrpa í Svarfaðardalsánni. Nú koma í ljós myndarlegar vörður og einnig leifar af símalínunni, en hún var sett í jörð 1938 á svæðinu frá Kambagili að Prestsbrekku handan heiðar vegna sífelldra veðurskemmda. Sums staðar á leiðinni má greina gömlu göturnar og kanthleðslurnar sem eyddust mikið þegar jeppaslóðin var rudd árið 1988 í tengslum við lagningu ljósleiðara. Efst á heiðinni blasir Stóravarða við en um 100 m austan við vörðuna eru hleðslur sem taldar eru af fornu sæluhúsi. Komast má á Hákambaleið sem liggur í Fljót og Ólafsfjörð með því að ganga í norðvestur frá Stóruvörðu og er þá komið á tind yfir Hnjótakverkinni sem nefnist Vörðufjall en á því er myndarleg varða.

Heljardalurinn blasir nú við. Í vestri stendur formfagurt fjall upp úr snjónum, Deilir, sem er við botn Deildardals, umvafinn Deildardalsjökli.

Skarðið sunnan Deilis nefnist Afglapaskarð og ef menn á leið á Hákambaleið eða í Svarfaðardal fóru þar lentu þeir niður í Deildardal. Ef menn hins vegar eru á leið á Hákamba úr Heljardal er óþarfi að fara upp að Stóruvörðu heldur er stefnan tekin norðan við Deili.

Gengið er niður Heljardal niður í Kolbeinsdal. Farið er beint niður Heljarbrekkur, framhjá gömlum réttarbrotum á eyrunum og vaða Kolbeinsdalsána, sem oft er mikið vatnsfall. Er þá komið á jeppaveg út Kolbeinsdal framhjá eyðibýlinu Fjalli þar sem nú eru sumarhús, yfir Hálsgróf í Hjaltadal. Gangi menn þessa leið velja þeir annaðhvort veginn til Hóla eða gönguleiðina

3.  Klaufabrekkur

Þegar gengið er úr Svarfaðardal, yfir á Lágheiði er gengið um Klaufaskarð. Leiðin liggur frá Klaufabrekkum í Svarfaðardal fram Klaufabrekkudal í Klaufaskarð og niður Klaufabrekkudal Ólafsfjarðarmeginn og niður á miðja Lágheiði. Komið er niður þar sem lítið skíli stendur ekki langt frá veginum yfir Lágheiðina. Leiðin er auðrötuð í bjartviðri en þarf að fara með gætni þegar ekki sér vel til fjalla.
Áætluð lengd ferðar: 5 - 6 tímar

4.   Reykjaheiði

Reykjaheiði var annar fjölfarnasti fjallvegur úr Svarfaðardal. Farið er frá skíðaskálanum í Böggvisstaðafjalli, og haldið fram Böggvisstaðadalinn sem heitir Upsadalur handan árinnar. Framarlega á Upsadal gengur lítill þverdalur eða skál inn í fjallið, nefndur Grímudalur. Skammt þar framan við liggur gatan yfir ána. Strax þegar komið er yfir ána taka við brattar brekkur. Gatan liggur þar upp í krákustíg og leiðin vörður allt upp í skarð. Skarðið er í um 1000 m hæð yfir sjó. Úr skarðinu sér niður dalverpi sem nefnist Heiðardalur og áfram niður í botn Ólafsfjarðar. Komið er niður að eyðibýlinu Reykjum sem stendur undir rótum Lágheiðarinnar.

Áætluð lengd ferðar: u.þ.b 7 klukkustundir

5.  Grímubrekkur

Grímubrekkur er önnur leið þegar farið er milli Dalvikur og Ólafsfjarðar.

Leiðin er ekki erfið og tekur um 3 til 5 tíma. Gengið er upp Upsadal og sveigt upp Grímubrekkur í Grímudal. heitir fremsti hluti dalsins. Í skarðinu er staurabrot og hlaðin stór undirstaða, sem minnir á símalínuna, en oft hefur verið veðrasamt í skarðinu. Þegar staðið er í skarðinu blasir við Kálfsárdalur. Einnig sér út Eyjafjörðinn. Á hægri hönd er Einstakafjall 1006m og sunnan þess Reykjaheiði. Auðvelt er að ganga eggjar til norðurs og er þá komið í Drangaskarð. Leiðin niður í Kálfsárdal er greið og koma menn niður að bænum Kálfsá, innarlega í Ólafsfirði.

Áætluð lengd ferðar: 5-7 klukkustundir

6.  Drangar

Að “fara Dranga” var á árum áður fjölfarin leið milli Dalvíkur og Ólafsfjarðar. Gönguleiðin er i léttara lagi og er göngutími 3 til 5 tímar. Farið er upp frá bænum Karlsá norðan Dalvíkur. Gengið upp Karlsárdal upp í skarð sem er í um 1000 m hæð yfir sjávarmáli. Þegar staðið er í skarðinu sér til Ólafsfj. kaupstaðar í vaffinu sem dalurinn myndar og í hina áttina niður til Eyjafjarðar. Gengið er niður Burstabrekkudal og allar götur til Ólafsfjarðar. Mjög gaman er að fara þessa leið að vetrum á skíðum, en þó verða menn að hafa varann á því snjóflóð eru tíð í báðum hlíðum dalsins. Háspennulína lá eftir leiðinni en hefur nú verið tekin niður og færð í gegnum Múlagöng, en slóðinn hverfur ekki.

Áætluð lengd ferðar: 3-5 klukkustundir

7.  Nykurtjörn

Nykurtjörn liggur í um 700 m hæð, beint upp af bænum Brekku í Svarfaðardal. Hægt er að fara margar ólíkar leiðir upp að henni, en hér verður lýst leið sem er stikuð og hefst við bæinn Steindyr, sem er í um 10 km fjarlægð frá Dalvík, fram í Svarfaðardal vestanverðum. Gengið er upp gróðursælar hlíðar meðfram Þverá sem fellur um fallegt gil er ofar dregur.  Í gilinu er fallegur foss, Steindyrafoss, en undir hann er hægt að ganga nokkurn veginn þurrum fótum. Þegar komið er upp á hjalla nokkuð ofan við fossinn er sveigt til norðurs. Á leiðinni er tvo hjalla að fara.  Þeim fyrri lýkur við svokölluð Bakkabjörg og er gengið undir þeim í norðurátt þar til komið er að stað þar sem gott er að komast upp á næsta hjalla. Eftir þeim hjalla er gengið þar til komið er að gili einu miklu, Grundargili, en í því rennur lækurinn sem á upptök sín í Nykurtjörn. Þegar hingað er komið blasa við klettadrangar norðan lækjar, en þeir nefnast Hrafnabjörg. Göngunni er fram haldið með gilinu sunnanverðu upp nokkuð brattan melhrygg. Þá er gengið um gróðurminna svæði upp að tjörninni sem kúrir undir Litlahnjúk og Digrahnjúk sem eru um og yfir 1100 m háir. 

Eins og nafn tjarnarinnar gefur til kynna þá var talið að í henni væri nykur sem er fyrirbæri í hestslíki sem þó er auðþekkjanlegt á því að hófarnir snúa öfugt.  Á hverju vori bylti nykurinn sér svo illilega að flóð hljóp í lækinn sem úr vatninu rennur og varð hann að miklu foraði sem engu eirði á bæjunum neðan hlíðarinnar.  Eftir því sem íbúarnir urðu betur upplýstir þá áttuðu menn sig á því að við útfall vatnsins myndaðist mikil snjóstífla sem brast er vora tók.  Menn tóku því til við varnaraðgerðir og hafa síðan séð til þess að þessi stífla myndast ekki.  Eftir þetta hefur lítið sést til nykursins en talsvert líf er þó í vatninu því auðvelt er að næla í mjög smávaxna silunga, sérstaklega ef flugustöng er höfð með í för.

Ef bíllinn hefur verið skilinn eftir við Steindyr, er eðlilegast að fara sömu leið til baka, en ef ekki væri ágætt að fara frá norðurenda tjarnarinnar nokkurn veginn beint niður hlíðina norðan við Hrafnabjörg með stefnu á Húsabakka.

Ferð að Nykurtjörn er skemmtileg dagsganga hverjum þeim sem vill ganga sér til ánægju og heilsubótar.

Áætluð lengd ferðar: Dagsganga

8.  Skeiðsvatn

Vatnsdalur gengur suður úr Svarfaðardal framanverðum, milli bæjanna Kots og Skeiðs. Þetta er fallegur og grösugur dalur, sem ber nafn sitt af dálitlu stöðuvatn inni á dalnum en það heitir Skeiðsvatn. Í dalsmynninu er geysilegt framhlaup eða hólahrúgald, sem lokar honum utan frá séð. Mikil skál er í fjallsöxlinni austan dalsins í Skeiðsfjalli, og hefur meginhluti hlauphólanna komið úr henni. Segja má að framhlaupið hafi stíflað þar mynni dalsins og þar innan við hafi Skeiðsvatnið eða Vatnsdalsvatnið myndast. Frá Koti er stikuð leið upp að Skeiðsvatni. Sú leið er auðveld og fljótfarinn eða um 45 mín. gangur  upp að Skeiðsvatni. Einnig er hægt að leggja upp frá bænum Skeiði og er sú leið aðeins lengri og þá er fylgt bílslóð sem liggur frá Skeiði og að allt upp að vatninu. Ganga að Skeiðsvatni er skemmtileg og nokkuð þægileg gönguleið sem ætti að henta flestum, ungum sem öldnum.
Áætluð lengd ferðar: 1-3 tímar

9. Þorvaldsdalur

Þorvaldsdalur á Árskógsströnd er fallegur dalur og vinsælt að ganga eða hlaupa hann enda á milli en dalurinn er opinn í báða enda. Þorvaldsdalur byrjar upp frá Árskógi að norðan og opnast hjá Dagverðartungu í Hörgárdal að sunnan og eins og áður sagði opinn í báða enda og því hægt að hefja göngu í Hörgárdal líka. Gangan hefst við Árskógarskóla og gott að fylgja jeppaslóða sem nær um það bil 5 km inn dalinn.  Dalurinn er um 28 kílómetra langur og með háum fjöllum á báðar hliðar og er fólki ráðlagt að hafa Hrafnagilsá sér á hægri hönd og hafa Vatnshlíðarfjall sér á vinstri hönd við gönguna suður dalinn. Þorvaldsdalur er lágur og grösugur að norðan en um vatnaskilin sem eru sunnarlega er hann hrjóstrugur og er þá kominn í um 500m. Hæð. Skemmtileg gönguleið við allra hæfi, göngufólk er þó ráðlagt að vera vel skóað þar sem móar, mýrlendi og læki er að finna á þessari leið. Góð lýsing á gönguleiðum í Þorvaldsdal er að finna í árbók FÍ 1990, eftir Bjarna Guðleifsson.
Áætluð lengd ferðar: u.þ.b 5 klukkustundir