Sýningar

í 5 gr. þjóðminjalaga nr. 107/2001 er hlutverk Þjóðminjasafns Íslands og minjasafna skilgreint þannig; Að safna, skrásetja, varðveita, forverja og rannsaka minjar, svo sem forngripi, kirkjugripi, listmuni, nytjahluti, svo og myndir, hljóðritanir og skráðar heimildir um þjóðhætti og kynna þær almenningi, innanlands og utan." Í sömu grein segir að byggðasöfnunum beri að leggja áherslu á söfnun og sýningu muna sem telja má einkennandi og eða hafa söguelgt gildi fyrir hlutaðeigandi byggðalag eða landsfjórðung.

Á Byggðasafninu Hvoli er leitast við að varpa ljósi á nokkrar merkar manneskjur úr byggðalaginu. Þar eru nokkrar fastasýningar sem varpa ljósi á helstu einkenni byggðarinnar og hafa sögulegt gildi fyrir byggðalagið. Auk fastasýninganna eru árlega settar upp litlar sýningar sem standa í styttri tíma.

Sýningin " Að falla í ljúfa löð"  var sett upp árið 2004. 

Spænir voru oftast unnir úr kýrhornum og stundum úr hestahófum. Hrútshorn þóttu síðri. Það náðust 2 spænir úr kýrhorni en 3 úr uxahorni. Ef náðist í stór og sver uxahorn voru þau gjarnan notuð í sleifar og stærri amboð. Mikil vinna var við spónagerð  og var veturinn nýttur til slíkra verka. Fyrst var hornið klofið og skafið innan úr því. Þá var spónalagið skorið út með fínni bandsög. Til að skafa innan úr spónablaðinu var notaður sérstakur hnífur svokölluð spónabredda. Blaðið á hnífnum var hringbeygt. Þá var hornið hitað yfir taðeldi, olíulýsu eða kerti og skafið. Vont þótti að hita spónsefni í vatni því þá gat það hæglega aflagast. Hornið var hitað og skafið á víxl. Þjalir voru notaðar til að sverfa og hin síðari ár var notaður sandpappír til að pússa spóninn. Þá var komið að því að móta blaðið með því að setja hitað spónsefnið í spónamót, sem var annars vegar svo kölluð spónalöð eða gróp í tré og hins vegar trékúla sem féll mátulega ofan í löðina. Með þvingu var kúlan pressuð í löðina og spónsblaðið þar á milli mótaðist af stærð þeirra og lögun. Úr löðinni var spónninn tekinn þegar hann var orðinn kaldur. Þá var hann slípaður til að fá gljáa með þjöl, sandi eða ösku og borinn á hann feiti, oft lýsi eða tólg. Ef spónn hitnaði of mikið vildi hann aflagast og þurfti þá að móta hann aftur.  Stikilspónn var af mjórri enda hornsins og þótti merkilegri en spónn af breiðari endanum. Hrútshyrningar voru spænir gerðir úr hrútshornum og þóttu lélegri en aðrir spænir. Síuspónn var með mjög löngu skafti og var notaður við skyrgerð. Algengt var að skera út í skaftið og var þá mjög oft notað höfðaletur.

Spænir voru ekki þvegnir í vatni því þá gátu þeir flagnað, og þá þurfti að fara að sverfa og pússa aftur. Einnig var varasamt að borða mjög heitan mat með spónum því þá gátu spónablöðin aflagast. Þurfti þá að laða þá upp á nýtt og voru þeir spænir oft kallaðir geplar. Hver átti sinn spón og geymdi með sínum aski, hillu eða þeim var stungið inn í rifur á vegg. Algengt var líka að geyma spænina í slíðri á vegg. Um 1930 höfðu nútímahnífapör rutt sér til rúms en margt eldra fólk hélt áfram tryggð við spóninn sinn.

Spónn– matskeið- einkum úr horni eða beini.

Spónamatur– matur sem ekki þarf að tyggja, svo sem skyr, grautur eða súpa.

Spónblað – e-ð örlítið.

Spónþykkur– hnausþykkur, þykkfljótandi eins og spónamatur.

Missa spón úr aski sínum - missa e-ð sem maður hefur haft, t.d tekjur.

Taka spón úr aski e-s - ná á vald sitt því sem öðrum ber eða annar hefur haft.

Setja spóninn í einhvern - setja ofan í við einhvern.

Stinga spæni í graut - skipta sér af málum annarra eða því sem manni kemur ekki við.